Pojęcie prawa i jego zakres

22:17

Prawo - zbiór norm ogólnych pochodzących od organów państwa, na straży których stoi przymus państwowy. 

Prawo podmiotowe i przedmiotowe:


Prawo w ujęciu podmiotowym - ogół uprawnień, które są przypisane jednostce. Służą ochronie jej interesów i dają swobodę działania.
Prawo w ujęciu przedmiotowym - ogół aktów normatywnych obowiązujących w danym państwie; zbiór uporządkowanych zasad zachowania uznanych przez państwo.

Prawo wewnętrzne i międzynarodowe publiczne:

Prawo wewnętrzne - reguluje stosunki na terytorium danego państwa. Podmiotami prawa wewnętrznego są osoby fizyczne i prawne oraz różnego rodzaju instytucje. Organy państwowe wydają decyzje jednostronne: ustawy, precedensy sądowe.
Prawo międzynarodowe publiczne - reguluje stosunki między państwami. Podmiotami prawa międzynarodowego publicznego są państwa. Powstaje poprzez umowy międzynarodowe. W razie konfliktu norm prawa wewnętrznego i międzynarodowego publicznego, prawo międzynarodowe publiczne będzie miało przewagę.

Funkcje prawa:
1) kontrolna - kontrola (regulacja zachowań):
- system represyjny - działanie poprzez przymus, system nakazów i zakazów; ustawodawca reguluje te zachowania, które zapewniają byt;
- system gratyfikacyjny - państwo oczekuje określonych zachowań dając nam coś w zamian, np. dokłada się do inwestycji, realizuje programy społeczne.
2) regulacyjna - regulacje (rozstrzyganie konfliktów):
- metoda kontraktowa (umowna) - dwie strony konfliktu same rozstrzygają spór; strony zachowują pełną autonomię, nie ma bodźców zewnętrznych. Ponadto same wybierają sposób (procedurę) rozwiązania sporu. Musi być porozumienie stron;
- metoda mediacyjno-koncyliacyjna - występuje mediator (koncyliator), strony zachowują autonomię w zakresie wyboru mediatora (sprawa rozwodowa, strajk);
- metoda arbitrażowa - decyzję o tym, jak ma być rozwiązany konflikt, podejmuje arbiter. Decyzja arbitra ma charakter władczy, jest dla stron wiążąca, może być przymusowo wyegzekwowana;
- metoda adiudykacyjna (rozstrzygająca) - postępowanie toczy się wg z góry ustalonych procedur i zasad, strony nie mają wpływu na wybór osoby adiudykatora, mogą jedynie zdecydować o tym, czy faktycznie chcą konflikt rozstrzygnąć przed sądem.
3) alokacyjna (dystrybutywna, rozdzielcza) - rozdział dóbr i ciężarów - państwo decyduje o naszych prawach i obowiązkach. Nasze prawa to dobra, które od państwa otrzymujemy, natomiast ciężary nad nami ciążą. Państwo decyduje i ustala zasady przyznawania nam praw i obowiązków.

Praworządność - pewien stan faktyczny, w którym podstawowe relacje między państwem a obywatelami są uregulowane przez prawo i w którym państwo i organy działające w jego imieniu przestrzegają danego prawa; ścisłe przestrzeganie prawa przez obywateli i organy państwa.
Świadomość prawna - stan faktyczny, który dotyczy poziomu znajomości prawa przez obywateli oraz poziomu akceptacji prawnej.

Stosunek prawny - stosunek społeczny regulowany przez normy prawne. Jego uczestnicy występują jako podmioty praw i obowiązków, których realizacja zagwarantowana jest przymusem państwowym.
Rodzaje stosunków prawnych:
- cywilno-prawne - równorzędność stron;
- administracyjno-prawne - podporządkowanie jednej strony.
Elementy stosunku prawnego:
1) podmiot obowiązku
2) podmiot prawa
3) przedmiot stosunku prawnego
4) prawo podmiotowe
5) obowiązek prawny

Stosunek administracyjno-prawny:

Postępowanie administracyjne jest oparte na idei procesu inkwizycyjnego. W procesie inkwizycyjnym występują dwa podmioty: organ administracji i strona, a nie trzy, jak w postępowaniu opartym na zasadzie kontradyktoryjności. Ponadto proces inkwizycyjny obejmuje wiele czynności dokonywanych niepublicznie i pisemnie, istotne znaczenie ma szybkość reakcji organu administracji. Organ prowadzący postępowanie często sam decyduje z urzędu o wszczęciu postępowania i jego zakresie. Sam również zbiera materiał dowodowy i sam rozstrzyga sprawę. Tak więc w procesie typu inkwizycyjnego organ prowadzący jest aktywny, skupia w sobie wiele funkcji, jest jednocześnie sędzią, prokuratorem i obrońcą.

Norma prawna - najmniejsza część składowa prawa; nakaz, jak określone osoby w określonych okolicznościach mają się zachować; reguła postępowania wynikająca z przepisów, wydana lub usankcjonowana przez państwo i zagwarantowana przymusem państwowym.
Norma prawna składa się z trzech części:
1) hipoteza - określa adresatów oraz okoliczności, w których zachodzi konieczność działania określonego w dyspozycji;
2) dyspozycja - najważniejsza część normy prawnej; stanowi nakaz określonego działania, zaniechania działania lub tolerowania jakiegoś zjawiska; opisuje prawidłowe zachowanie się adresata;
3) sankcja - określa skutki prawne, które występują, gdy adresat wskazany w hipotezie nie zachowa się tak, jak mówi dyspozycja; mówi nam o tym, co grozi w przypadku niewykonania dyspozycji.

Przepis prawny - opisuje normę prawną; jest to jednostka techniczna aktu prawnego.
System prawny - normy prawa obowiązujące na terytorium danego państwa. 
System prawa kieruje się wieloma zasadami. Trzy z nich mają znaczenie fundamentalne:
- zasada niesprzeczności - obowiązujące normy prawne nie mogą pozostawać ze sobą w sprzeczności;
- zasada zupełności - wszystkie dziedziny, które powinny być uregulowane prawem, muszą być prawem uregulowane; w prawie nie może być luk;
- zasada hierarchiczności - niższe normy prawne ustępują miejsca wyższym.

Źródło prawa - organ, który to prawo tworzy.

W zależności od sposobu powstawania prawo można podzielić na:
- stanowione
- zwyczajowe (z natury konserwatywne)
- precedensowe (tworzone na podstawie konkretnej decyzji sądowej)
- powstające na podstawie zawieranych umów
- wynikające z nauki prawa (doktryny)

Państwo prawa - to państwo konstytucyjne, praworządne, w którym stosunki między organami państwowymi oraz między organami państwowymi a obywatelami i ich organizacjami są określone przez stabilne normy prawne. W państwie prawnym najwyższe miejsce w hierarchii aktów prawnych zajmuje ustawa, która obok konstytucji jest najważniejszym aktem prawnym regulującym na zasadzie wyłączności sprawy podstawowe dla państwa i społeczeństwa. Granicą działania państwa prawnego są prawa człowieka. W państwie prawnym obowiązuje zasada zaufania obywatela do prawa. Prawo stoi ponad władzą i nie jest traktowane instrumentalnie. W demokratycznym państwie prawa w procesie decyzyjnym jest stosowana zasada większości przy równoczesnym stałym gwarantowaniu praw mniejszości.

You Might Also Like

0 komentarze

Introwertyczka na Bloggerze Introwertyczka na Wordpressie Introwertyczka na Facebooku Introwertyczka na Google Plus Introwertyczka na Twitterze Introwertyczka na Tumblr Introwertyczka na Youtube Introwertyczka na Pinteresr Weheartit Kanał RSS bloga Introwertyczka na Bloglovin Adres e-mail

Blog ma charakter społecznie użyteczny, co oznacza, że treść w nim zawartą można wykorzystać do celów osobistych. Pamiętaj jednak, aby nie powielać tejże treści na inne strony internetowe.
Własny użytek - TAK ; Kopiowanie na inną stronę - NIE